Mutacoija M231 koja karakteriše ovu haplogrupu nastala je prije 36.800 godina u istočnoj Aziji, negdje na području današnje Kine. Najviše je danas zastupljena na sjeveru Euroazije, od obala Pacifika do Skandinavije. U manjim procentima se nalazi i u drugim područjima kao što su Centralna Azija, Istočna Azija, Jugoistočna Azija i Balkansko poluostrvo. U Evropi je danas nalazimo procentualno u Finskoj, Baltičkim državama, centralnoj Rusiji, Bjelorusiji, istočnoj Ukrajini, Švedskoj, Poljskoj i Turskoj. Taj postotak je znatno viši kod nekih govornika uralskih-altajskih jezika između rijeka Volge i Urala (Udmurti, Komi, Mari, Mordvini, Čuvaši, Volga Tatari, Baškiri, Nogajci, itd.). Smatra se da je nakon Zadnjeg ledenog doba došlo do repopulacije sjevera nakon otopljavanja tokom holocena pri čemu je ova putanja išla prvo sjeverno pa zapadno prema sjeveroistoku Evrope. Njeno odsustvo među američkim domorocima (koji inače nose haplogrupe C i O) je uzrokovano potapanjem Beringovog prolaza rastom nivoa okena prije nekih 11.000 godina, odnosno vjerovatan je dokaz da ova haplogrupa nije dominirala u Sibiru za vrijeme paleolita. U svom širenju prema zapadu, igrala je značajnu ulogu u kulturi grebenaste keramike u prekouralske krajeve sjeveroistočne Evrope.
Među Bošnjacima srećemo njene dvije veće grane, Z4762 (N1) i Y6503 (N2).
Haplogrupa N-M231-Z4762
Žarište ove haplogrupe je područje između Bajkalskog jezera i Mandžurije u Kini. Njen podgrane nalazimo iz vremena kineskog neolita u sjevernoj Kini nakon čega je došlo do njenog širenja prema Evropi. Pretpostavlja se da su njeni potomci došli do istočnih granice Evrope, područje Urala i Volge, prije nekih 7.000 godina. Među Bošnjacima je prisutno nekoliko grana koje su vrlo udaljene jedna od druge.
Ova se grana dijeli na dvije podgrane, Z1956 (N1a1) i F1360 (N1a2). Ispod Z1956 nalazimo tri podgrane ispod kojih su testirani pojedinačni bošnjački uzorci: M2019, L550, L1034. M2019 je pronađena među skeletima iz Srednjeg vijeka u Mađarskoj, a njenu podgranu PH1612 nalazimo danas u Mađarskoj, Hrvatskoj, Bugarskoj, kao i nešto istočnije. Ova činjenica sugeriše da su nosioci ove podgrupe u Panoniji i zapadnom Balkanu potomci ranosrednjovjekovnih mađaraskih osvajača koji su došli u Panonsku niziju u 9. stoljeću. Njoj pripada testirani Jašarević iz Travnika (M2019). L550 dominira na području istočne i sjeveroistočne Evrope, od Ukrajine do Finske, i njoj pripada testirani Ekić iz Bosanskog Novog (L550). L1034 je mahom prisutna istočno od Urala, mada se pojedinačno javlja i u Turskoj i Grčkoj, a njen ogranak L1442 i među Mađarima. Pripada joj testirani Tanković iz Rogatice (L1034). Ispod F3160 je testiran samo Kokić iz Foče (L665), a najbliži rođaci mu se nalaze u Finskoj i s njima dijeli zajedničkog pretka prije 1.150 godina.
Haplogrupa N-M231-Y6503
Ova grana je nastala prije 22.000 godina negdje na području južnog Sibira. Sve testirani Bošnjaci trenutno pripadaju njenoj podgrupi P189.2 s vremenom do zajedničkog pretka prije 8.100 godina. Ova podgrupa je najvećim dijelom koncentrirana i diverzificirana u Evropi, a najveća frekvencija joj je na Balkanu. Nalazimo je najviše kod Srba i Crnogoraca (plemena Piva i Banjani između Plužina, Nikšića i Bileće ispod njenog ogranka FT182494), potom Bošnjaka i Hrvata, a također u pojedinačnim slučajevima u evropskoj Rusiji, Rumuniji, Slovačkoj, zapadnoj Evropi, itd. Haplogrupa Y6503 je nađena u skeletnim ostacima u Mađarskoj koji datiraju iz Željeznog doba (8-9. stoljeće p.n.e.). Njeno odustvo među starijim populacijama u Evropi je vjerovatno odraz činjenice da se migracija ove podgrupe u Evropu odvijala u dva navrata: prvo sa širenjem Indoevropljana sa istočnoevropskih stepa tokom Bakarnog i ranog Bronzanog doba, te i tokom Željeznog doba u 1. mileniju p.n.e. iz pravca Volge i Urala. Njenom širenju su mogli doprinijeti indoiranski Skiti za koje je poznato da su u 5. stoljeću p.n.e. naselili Podunavlje. Zbog činjenice da svi detaljno testirani zapadnobalkanski uzorci imaju zajedničkog pretka koji je živio prije 750 godina, vjerovatno je ova mutacija dospjela na Balkan tek u Srednjem vijeku. Njenom širenju su mogli doprinijeti sa Sasima ili Kumanima iz Ugarske ili Transilvanije u 13. stoljeću.
Ispod P189.2 nalazimo sljedeće testirane uzorke: Tabaković iz BiH; Kišmić i Šakanović iz Velike Kladuše; Balić i Kajtazović iz Cazina; Eminagić iz Bosanske Dubice; Bešlić iz Banja Luke; Skočić iz Ključa; Jupić iz Doboja; Arifović (Jašić) i Metiljević iz Bijeljine; Kavazović iz Foče. Niže od nje nalazimo podgranu Y7313 u kojoj dva testirana uzorka dijele zajedničkog pretka prije 750 godina: Bašić iz Velike Kladuše i Bečić iz Kalesije.
